Eylül 2008’de Amerika’da önce emlak sektöründe başlayan ve sonra finans sektörü ile iyice derinleşen ekonomik kriz – krizin doğal sonucu olarak – 2008 yılı Eylül ayında 6.1 olan ABD işsizlik rakamlarının sadece 1 yıl içinde 2009 Eylül ayında %10’lara çıkmasına neden oldu. 2009 yılından itibaren başta ilgili sektörler olmak üzere bir çok sektörde işsizliğin artması ve krizin genele yayılması ile daha fazla hissedilen kriz, tüm dünyada olduğu gibi ABD ekonomisi ile iç içe olan “Summer Work and Travel” kültürel değişim programı katılımcılarının son yıllarda çok yakından takip ettiği bir konu oldu.

ABD Merkez bankasının bütçesi kriz ile baş edebilmek için 4 trilyon dolara kadar çıkarıldı ve yapılan genişlemeci ekonomik politikalar ile ABD ekonomisi toparlanmaya başladı ve 2012 yılı başında özellikle ocak ayı ile birlikte işsizlik rakamlarında belirgin düzelmeler gözlendi. Buda özellikle 2012 yılından itibaren “Summer Work and Travel” programına katılan öğrenciler tarafından daha fazla hissedildi ve katılımcılara çok olumlu yansıdı.

ABD ekonomisinde bütçe açığının artması ve özellikle Cumhuriyetçi ve Demokrat parti arasında ObamaCare olarak bilinen yasa üzerinde ki anlaşmazlık nedeniyle bütçe üzerinde uzlaşamamasından dolayı 2013 Ekim ayında büyük bir bütçe krizi yaşayarak ülke genelindeki tüm devlet kurumlarının faaliyetlerini (polis, itfaiye, sağlık ve eğitim hizmetleriyle, yabancı elçilikler hariç) durdurarak kamu görevlilerini ücretsiz izne çıkarması ekonomik anlamda tekrar korkulara neden olsa da beklenin aksine ilgili dönemde özel sektör istihdamı çok fazla etkilenmedi ve işsizlik rakamları hızla düşmeye devam etti. Obama’nın kongre ile yaptığı görüşmeler sonrasında 5 trilyon dolar (yanlış okumadınız) ek bütçe sayesinde duran tük kamu faaliyetleri tekrar başladı.Aralık 2013’te 6,7 ye kadar düşen işsizlik ABD Merkez bankasının yavaş yavaş politika değişikliğine gitme konusunda açıklama yapmasına neden oldu. Şu an genişlemeci politikaların sonuna gelindiğini ve özellikle gelecek yılın ikinci çeyreğinde ABD merkez bankasının politika faizini artıracağı beklentisiyle dolar endeksinin çok fazla yükselmesi tüm dünyada doların değer kazanmasına neden oldu.

2014 yılında ise özellikle özel sektörün yarattığı istihdam ile işsizlik rakamlarını 2008 krizi öncesine kadar düşürdü ve ABD ekonomisi beklentilerin üzerinde büyüdü. Bunun doğal sonucu olarak özellikle son 5 aydır tarım dışı istihdam 200.000 kişi üzerinde artarak yüzleri güldürdü. İşsizlik rakamları ise yaratılan yüksek istihdam rakamları ile Ekim 2014’te beklentilerin çok üzerinde düşerek 5,8 seviyesine indi ve ABD’de ki ekonomik toparlanmanın hızlanarak devam etmesi öngörülüyor.

Bu rakamla bize ne anlatıyor? sorusuna özellikle yaz aylarında sezonluk işe alım yapan çok sayıda işletmenin bu yıl, olumlu ekonomik göstergelerinde etkisiyle önceki yıllara göre artarak daha fazla işe alım yapacağını, çalışma saatlerinde artış olacağı beklentisini yaratıyor.

Bu yıl ABD’ye “Summer Work and Travel” kültürel değişim programı ile gidecek öğrencilerin bu ekonomik toparlanma ile çok daha mutlu ve güzel bir yaz geçirmesini diliyorum.

Saygılarımla
Cumali Bakır